Esther Williams met Digby Diehl – The million dollar mermaid

Iemand heeft foto’s gescheurd uit het bibliotheek-exemplaar dat ik las, dus hoe het leven van Esther Williams (1921-2013) er na 1940 uitzag zou zonder het internet een blinde vlek zijn gebleven maar het verhaal op zich is sterk en boeiend genoeg, ook zonder illustraties. Het begint al geweldig met een hoofdstuk genaamd Esther Williams, Cary Grant, and LSD. Na een paar pagina’s is mijn respect voor Williams huizenhoog gegroeid. Ze vertelt zonder schroom over intens persoonlijke en pijnlijke ervaringen. De achterflap rept vooral over Hollywood-roddel maar dit boek is zoveel meer.

Williams’ oudste broer Stanton was met zijn acteertalent voorbestemd om de familie de armoede te laten ontstijgen. Toen hij op zijn 16e onverwacht doodging besloot 8-jarige Esther dat zij de enige was die zijn taak over kon nemen: de rest van het gezin was te zwak of te getroubleerd. En ze deed het. Ze werd zwemkampioene, ze werd filmster. Maar na huwelijk nummer twee bleek ze dankzij haar alcoholistische ex bankroet. Oppervlakkig gezien was ze een picture perfect beroemdheid maar op privé-vlak was ze in crisis. Dankzij een LSD-trip onder toezicht van een psychiater kreeg ze eindelijk inzicht in de rollen die ze in haar leven had aangenomen. Maar wie was zijzelf nu echt?

Het verhaal geeft de lezer vanaf het begin ook een stuk Amerikaanse geschiedenis mee. Williams’ opa vocht in de Amerikaande burgeroorlog en overleefde. Diens kinderen moesten over het algemeen op hun 12e (jongens) of 14e (meisjes) het huis uit om voor zichzelf te zorgen. Williams’ moeder was een uitzondering: zij kreeg meer scholing en werd lerares. Esther Williams zelf was een ongewenst vijfde kind en werd opgevoed door haar toen 14-jarige zus Maurine. Haar moeder Bula nam meer een oma-rol aan. Al was het onbewust op die leeftijd, Williams had van jongsafaan het gevoel dat ze haar bestaansrecht moest verdedigen.

Alsof haar leven nog niet heftig genoeg was gebeurden er meer hartverscheurende dingen. Moeder Bula besloot een 16-jarige buurjongen in huis te nemen nadat zijn moeder was overleden. Deze Buddy leek de ideale vervanging voor de overleden Stanton maar zijn donkere kant openbaarde zich richting Esther. Toen ze op een avond alleen thuis waren, verkrachtte hij 13-jarige Esther. Het was haar eerste sexuele ervaring en in de jaren ’30 was blaming the victim de norm. Uiterlijk leek ze succesvol: ze won zwemprijzen en werd toegelaten tot een prestigieuze zwemclub in Los Angeles. Maar van binnen was de verscheurdheid al een feit. Ze wist niet wat ze met de situatie aanmoest en haar ouders hielden zich doof en blind voor wie hun “nieuwe” zoon echt was. Pas 2 jaar en vele verkrachtingen later durfde Esther Williams het haar moeder te vertellen. Ze kreeg niet de steun waar ze op hoopte en waar ze recht op had maar haar ouders confronteerden Buddy (op haar aandringen) met haar woorden en hij bekende. Maar uit haar ouders’ reactie is het voor Williams duidelijk dat ze er alleen voor staat in het leven. De zwemclub was de enige veilige haven die ze had en op de dag van de confrontatie vluchtte ze daar naartoe. Toen de lift openging bij het zwembad stond Buddy haar daar op te wachten, vol zelfmedelijden en valse beloftes. Williams ontplofte en al lezend kreeg ik de neiging om te applaudisseren:

“I sensed his measuring me. I was fifteen, and the years of hard swimming had packed muscle on my frame and made me strong. Not as strong as a football player, but strong enough to inflict heavy damage. He had to know that I was through being his trembling, passive victim. If there was going to be any more blood, it would be his as well as mine, something even my parents wouldn’t be able to ignore much longer.

Our eyes locked and I refused to look away. Suddenly, his face crumbled and he sank to his knees, crying, pleading. ‘Don’t do this to me. Please don’t leave me, Esther. Please don’t keep me out of my home.’

‘It’s not your home anymore.’

With that, I spun around, strode back into the elevator, and left him there, kneeling on the floor. Two days later he joined the Coast Guard, and I never had to see him again. So that’s what bullies do when you stand up to them, I thought to myself.” (p.29)

Door een louche coach kon ze niet meedoen aan een belangrijke internationale zwemwedstrijd en door de Tweede Wereldoorlog waren de Olympische Spelen van de baan. Wat nu? Ze werkte in een kledingwinkel toen haar gevraagd werd auditie te doen voor de Aquacade (haar foto stond in Life dankzij haar nationale kampioenschap op de 100 meter sprint). De Aquacade was een zwemshow met Olympisch kampioen en Tarzan-vertolker Johnny Weissmuller.

Op haar 17e vertrok ze in haar eentje naar San Francisco voor haar nieuwe betrekking als sterzwemmer bij de Aquacade. Ze droeg kleding die ze pas met haar eerste salaris zou kunnen afbetalen. Nadat de training voor de show was begonnen, wilde producer Billy Rose haar zien. Natuurlijk, dacht Williams: een zakelijk overleg. Maar toen ze door de producer’s rechterhand bij Rose’s hotelsuite werd afgezet bleek het om iets heel anders te gaan. Ze herkende de blik in Billy Rose’s ogen. Williams wees hem af met bravoure en leende ook nog geld voor de taxirit terug. “Much to my surprise, I kept my job.” (p.46) Rose heeft nooit meer zoiets bij haar geprobeerd.

Weissmuller bleek ook een lul. Esther Williams en Johnny Weissmuller waren de sterren van de show en hij greep elke kans om Williams lastig te vallen zodra ze met zijn tweeën backstage waren. Drie shows per dag (vier in het weekend), zes dagen per week een blote Tarzan met een enorme erectie achter je aan.

Williams verhuisde naar een appartement om de escapades van de rest van de cast te ontlopen, die allemaal in één hotel zaten en 24 uur per dag actief leken. Dat weerhield Weissmuller er niet van om elke avond dronken naar haar toe te rijden, te toeteren en haar naam te roepen, terwijl zijn vierde echtgenote zwanger thuis zat. En dan was er ook nog sexuele intimidatie van de Master of Ceremonies. Net als synchronized swimming (toen water ballet) was de term ‘sexuele intimidatie’ nog niet uitgevonden. Ondanks de oorlog achter de schermen was de show een succes.

Net voor haar 18e verjaardag trouwde Esther Williams met een ogenschijnlijk betrouwbare student geneeskunde. De huwelijksnacht gaf haar voor het eerst een positieve sexuele ervaring maar ze vertelde haar echtgenoot nooit over alle problemen met de mannen van de show en hoe haar agent haar bleek te bestelen. Ze wilde alles alleen oplossen.

Williams was opgelucht toen de Aquacade show eindelijk voorbij was. Ze wilde naar huis en nooit meer iets met showbiz te maken hebben. Maar MGM zocht een mooie vrouwelijke atleet om de strijd aan te gaan met de schaatsfilms van 20th Century-Fox. Sonja Henie, Olympisch kampioen kunstschaatsen, speelde daarin de hoofdrol en MGM wilde een zwemversie van Henie tot ster bombarderen. Terwijl Williams haar baan in de kledingwinkel weer oppakte en kostwinner werd voor haar studerende man, bleef agent Johnny Hyde haar benaderen voor MGM.

Na veel en lang aandringen besloot Esther Williams een contract te tekenen met MGM en haar echtgenoot werd woest. Het resulteerde in de eerste scheiding ooit in de Williams-familie maar haar moeder steunde haar. Ze dompelde zich onder in acteerlessen, voordrachtskunst, danslessen, noem het maar op. Nog geen maand later moest ze een screen test doen met Clark Gable. Tegen alle verwachtingen in kwam Gable ook echt opdagen en omdat hij zijn tekst niet had geleerd zoende hij Williams voor de camera bij wijze van improvisatie.

Je moest stevig in je schoenen staan om te overleven in de hiërarchische filmindustrie en Esther Williams oogstte zowel respect als irritatie van haar omgeving door grenzen te stellen en initiatieven te nemen. Dit boek lezend snap ik ook beter hoe de wereld er toen uitzag voor andere vrouwen in die tijd, zoals Marilyn Monroe en Judy Garland. Het wanstaltige machtsmisbruik (of de pogingen daartoe) van legio mannen zou nu strafbaar zijn maar was toen een feit waar je mee om moest leren gaan.

Williams kreeg steeds grotere rollen en uiteindelijk haar eigen zwemfilms, inclusief showbiz-momenten waarop ze op kerstavond met een longontsteking moest doorwerken/-zwemmen omdat anders de hele film in het water zou vallen. In 1945 trouwde ze voor de tweede keer, met het tegenbeeld van de saaie maar uiteindelijk toch onbetrouwbare geneeskunde student: Ben, een zanger die het leven als een groot feest zag. Williams werkte bijna non-stop -als ze niet voor de camera stond dan deed ze de contractueel verplichte publiciteit- en voor de volgende film moest ze naar Mexico voor opnames op locatie.

Williams en Ricardo Montalban speelden een stierenvechtende tweeling (u leest dit goed) en toen iemand bij MGM bedacht dat ze een Esther Williams-film zonder water aan het maken waren, werd er nog snel een zwemscène toegevoegd. Een paar crewleden stierven ondertussen aan cholera door besmet voedsel te eten. Spanning tussen de Amerikaanse filmmensen en de lokale bevolking zorgden voor een explosieve situatie. Hubby Ben kwam met Williams mee naar Mexico want dit was min of meer hun huwelijksreis en werd in een dronken bui gearresteerd.

Bij terugkomst in L.A. werd Williams naar Louis B. Mayer’s kantoor gesommeerd. Het hoofd en naamgever van de studio (Metro-Goldwyn-Mayer) liet al schreeuwend en rollend over de vloer (!) weten wat hij van haar nieuwe echtgenoot vond, die een internationaal incident had veroorzaakt. Vanaf het begin had Williams een slecht voorgevoel over het huwelijk en nu bleek steeds meer waarom. Ze had weer een man die van haar verwachtte dat ze kostwinner was terwijl hij haar geld uitgaf. Hij bleek een last in plaats van een partner waarmee ze gevoelens, ervaringen en verantwoordelijkheden kon delen. Haar eerste zwangerschap eindigde bijna in haar dood. Toen haar vliezen veel te vroeg braken, bleek het kind dat ze droeg al een maand eerder gestorven. Aan het eind van de dag kwam Ben eindelijk aankakken in het ziekenhuis. “What kind of man could play 27 holes of golf while his wife was lying in a hospital bed having just lost a child?” (p. 158) Ondanks alle voortekenen bleef ze bij hem en in 1949 werd Williams’ eerste gezonde kind geboren.

Williams’ verhaal geeft een kijk van binnenuit op het studio systeem en hoe filmstudio’s met hun acteurs omgingen. Esther Williams was al snel een ster, iemand die geld binnenbracht en daarom meer te zeggen kreeg maar ook zij was handelswaar. Een baby bijvoorbeeld was een accessoire voor publiciteitsfoto’s. Studio’s en niet de acteurs zelf kregen geld voor de producten die ze aanprezen in reclames. Williams begon die regels om te buigen door een aparte deal te maken voor een zwempakadvertentie waarbij zij royalties ontving, die konden oplopen tot ongeveer hetzelfde bedrag als haar jaarsalaris bij MGM.

Op verschillende filmsets legde Esther Williams bijna het loodje door ongelukken die makkelijk voorkomen hadden kunnen worden. Ondertussen had ze thuis twee kleine kinderen, waaronder een zieke baby die niet sliep. Elke ochtend om 6u30 begon ze uitgeput aan de werkdag. “In April of 1951, Life magazine celebrated my entrepreneurial activities with a story entitled ‘Mermaid Tycoon’. They presented me as ‘Aquatic Esther’, ‘Garagewoman Esther’, ‘Restaurateur Esther’ and ‘Industrialist Esther’ (looking over a group of models wearing ‘my’ Cole of California swimsuits, like a general reviewing her troops). They showed me as everything but ‘Exhausted Esther’ which is who I really was most of the time.” (p. 200)

Tijdens de opnames van Million Dollar Mermaid (1952) ontstond een affaire met collega Victor Mature en brak ze haar nek tijdens een stunt. Weer was ze bijna dood en ze bracht een half jaar in het gips door. Maar de film was een hit en artistiek gezien was het een bevredigende ervaring (zo ook de affaire).

Tegen deze tijd was echtgenoot Ben een alcoholist met een gokverslaving. “The real estate was a great temptation to Ben, because he could borrow on the properties without telling me. It wasn’t until the 1960s that a husband could be stopped from taking a loan against community property without a wife’s signature. That was too late for women like Doris Day and me, who had been the breadwinners of our families. (…) Like Doris, I found out that my husband had spent everything and then some, but only after the money was already gone.” (p.225) Wat ze in die tijd nog niet wist was dat Ben dagelijks met bakken het door haar verdiende geld uitgaf, onder andere door te gokken met vriend Desi Arnaz (Lucille Ball’s echtgenoot). Na een (onbegrijpelijke) toenadering met hubby werd dochter Susie geboren in 1953.

Rond 1955 was de relatie tussen Williams en haar baas bij MGM zo verzuurd dat ze besloot te kappen. Ze wilde niet gedwongen worden om slechte films te maken en ze wilde niet de zondebok zijn voor alles wat er mis ging tijdens opnames. Na 15 jaar was haar carrière bij MGM voorbij, haar huwelijk was in verregaande staat van desintegratie en Esther Williams was zwaar depressief.

Ze deed een film zonder zwemmen bij Universal en bleef maar doormodderen met de vader van haar kinderen. In een vlaag van verstandsverbijstering besloot Williams een grote zwemshow à la de Aquacade te doen in Londen, met verslaafde dronkenlap Ben als producer. Dom, dom, dom idee.

Toen Williams erachter kwam dat en op hoe grote schaal Ben haar financieel bedrogen had, besloot ze eindelijk tot een scheiding. “What Ben had done to provoke the audit was so dumb it was breathtaking. He hadn’t reported my salary for The Unguarded Moment to the IRS. It was a move guaranteed to get its attention. He might as well have shot off a gun at the Treasury Department. And now I was looking at the wall. My career in the movies appeared to be over. With nothing on the horizon, I had no idea how I was ever going to repay $750,000 to the government.” (p.303)

Eind 1957 was ze gescheiden. Williams kreeg een drie jaar durende relatie met acteur Jeff Chandler, die op alle vlakken een goede vent leek te zijn: hij was aardig voor haar en haar kinderen, bood zelfs aan haar schulden te helpen afbetalen en was ook nog eens een woest aantrekkelijke man. Maar elke keer dat hij haar ten huwelijk vroeg wees ze hem af. Ze wilde de tijd nemen om hem echt te leren kennen. Wat bleek: hij hield ervan zich als vrouw te verkleden. De dag nadat Williams daar achter kwam was de relatie voorbij.

In 1960 maakte ze bij NBC een t.v. special. Deze keer trok Williams bewust alle touwtjes naar zich toe. Ze was niet alleen de hoofdattractie maar ze bepaalde ook de locatie, het verhaal, ze produceerde en toen de regisseur waardeloos bleek te zijn nam ze ook die taak op zich. Als leading man voor het geheel leek alleen Fernando Lamas geschikt: van al haar tegenspelers kon alleen hij zwemmen, zingen en acteren. Bovendien kon hij doorgaan voor de Perzische prins waar het script om vroeg.

Lamas en Williams danste op privégebied al 8 jaar om elkaar heen en in Esther Williams’ beleving was Lamas nu eindelijk toe aan een serieuzere verbintenis dan hij haar eerder kon of wilde bieden. Ik snap de aantrekkingskracht van een Fernando Lamas maar tegelijkertijd wilde ik als bij een horrorfilm schreeuwen: nee Esther, doe het niet! De man deugt niet! Maar natuurlijk viel ze voor hem.

“‘Esther Williams, the swimming movie star’ was finished. The struggles with Ben and the IRS had used me up. It was time to give that Esther a rest, and the idea of taking care of this man, who was so handsome and had such panache, was much more interesting than the prospect of keeping up the public persona of Esther Williams, Mermaid without Portfolio.” (p.331, 332)

Ze begon een relatie met Fernando Lamas die 22 jaar zou duren. Steeds hoofdschuddender heb ik het laatste deel van het boek gelezen. Ongeacht de mores van de tijd waarin zich dit afspeelde snap ik gewoon niet hoe deze getalenteerde, liefdevolle, hardwerkende dame zich elke keer weer kon binden aan een rat van een man.

De sappige verhalen over beroemde mensen zijn onderhoudend maar tegelijkertijd is het ontzettend treurig dat zo’n opmerkelijke vrouw privé zo ongelukkig was. Een pluspunt van dit boek is dat Williams ongecensureerd kan vertellen hoe het er al die jaren aan toe ging maar het is vaak pijnlijk om te lezen. Dit is het soort levensverhaal dat alleen geschreven kan worden door iemand met zelfinzicht, die trauma’s tot op zekere hoogte een plaats heeft gegeven. Het leest als een trein maar is ook aangrijpend. Ik ga alle ellende niet eens meer opschrijven maar ik zou meneer Lamas postuum voor zijn harses willen meppen. En ik zou Esther Williams ook eens willen vragen waar ze in hemelsnaam mee bezig was.

In 1982 stierf Fernando Lamas aan kanker. Williams was in rouw maar ook opgelucht, hoewel ze zich daar toentertijd voor schaamde.

Als weduwe van middelbare leeftijd moest ze bedenken wat ze met de rest van haar leven ging doen. Ze kwam in ieder geval weer een nieuwe man tegen (10 jaar jonger), waar ze mee trouwde en zakenpartners mee werd. Langzamerhand kreeg ze haar zelfvertrouwen terug, haar stem, het individu dat Lamas getracht had systematisch af te breken. Het boek is van 1999 en Williams stierf in 2013. Ik hoop van harte dat er op het eind van het verhaal nog gelukkige jaren hebben gevolgd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s