Zora Neale Hurston – Dust tracks on a road

Dust tracks on a road is een vreemde leeservaring. De autobiografie van schrijfster Zora Neale Hurston begeeft zich buiten de kaders van de traditionele levensbeschrijving. Het is geen feitelijke opsomming van toen gebeurde er dit en toen dat, het is veel subjectiever en losser opgeschreven. Die speelse vorm geeft mede de persoonlijkheid van de auteur weer.

Zora Neale Hurston was een exponent van de Harlem Renaissance, de beweging die in de jaren 1920 en ’30 de Afro-Amerikaanse cultuur op de kaart wilde zetten in de Verenigde Staten. Voordat ze in die kunstenaarsscene belandde was ze een arm kind in Florida dat al jong haar moeder verloor (maar niet haar eigenwijze karakter): “One of the most serious objections to me was that having nothing, I still did not know how to be humble“. (p.117)

Als tiener had ze talloze baantjes, onder andere bij een reizend operette gezelschap. Met veel doorzettingsvermogen en een uitgesproken persoonlijkheid maakte ze verlaat haar school af. Ze schopte het zelfs tot universitair niveau. Hurston belandde via haar voorname universiteit in de antropologie. Ze ontving een Guggenheim fellowship en reisde door de Verenigde Staten en later de Bahama’s om volksverhalen en liedjes op te tekenen. Ze organiseerde concerten en publiceerde boeken, waarvan Their eyes were watching God de bekendste is.

Dit boek is een reis in de tijd. Gepubliceerd in 1942 (opnieuw uitgegeven in de jaren ’80), schrijft Hurston alsof het grootste deel van haar leven klaar is. Ze vertelt over haar grootmoeder die de slavernij nog aan den lijve heeft ondervonden. Over een tijd en een milieu waarin fysiek geweld tegen kinderen de norm was. Hoe de stoomtrein als een soort bus tot stilstand moest worden gemaand door naast het spoor te gaan zwaaien omdat Hurston’s woonplaats geen station had.

Het gaat ook over huidskleur en segregatie. Hurston herinnert zich hoe ze in haar studententijd in een kapperszaak werkte. Het personeel en de eigenaar waren zwart, de clientèle wit. Op een dag kwam er een zwarte man binnen die per se geholpen wilde worden. Hij begon over de grondwet. Het werd een fysiek gevecht. De man werd de zaak uitgegooid. Hurston schrijft: “It was only that night in bed that I realized that I was giving sanction to Jim Crow, which theoretically, I was supposed to resist. But here were ten Negro barbers, three porters and two manicurists all stirred up at the threat of our living through loss of patronage. Nobody thought it out at the moment. It was an instinctive thing. That was the first time it was called to my attention that self-interest rides over all sorts of lines. I have seen the same thing happen hundreds of times since, and now I understand it.” (p.164)

Ze beschrijft ook hoe ze de laatste levende man ontmoette die nog als slaaf uit Afrika naar Amerika was verscheept. In 1859 kwam hij aan in Alabama. Zijn verhaal nuanceerde haar eigen begrip van de slavernij. Deze man werd door zijn landgenoten geroofd en verkocht. Slavernij en wreedheid waren dus geen exclusief witte aangelegenheden.

Hurston gaat niets ongemakkelijks uit de weg. Ze benoemt en analyseert racisme, idealisering, neerbuigendheid en fatalisme binnen en buiten haar eigen gemeenschap. Ze bespot de notie dat er een specifiek “negro” karakter zou zijn. Iedereen is een individu, ongeacht huidskleur of milieu.

In eerdere versies van het manuscript (in deze editie als appendix opgenomen) was Hurston nog wat radicaler in haar kritiek op de Verenigde Staten. Dat vond de uitgever te gevaarlijk, midden in de Tweede Wereldoorlog. Het kan bijna niet anders dan dat Zora Neale Hurston met haar eigenzinnigheid mensen tegen de haren in heeft gestreken. Ik denk niet dat zij er wakker van heeft gelegen.

Af en toe had een redacteur de tekst van Dust tracks flink mogen inkorten maar een hoofdstuk later is elke zin weer fascinerend. Wat dat betreft is de kwaliteit wisselvallig. Alleen al als tijdsdocument is dit een waardevol boek. Hurston’s scherpte en intelligentie geeft inzicht in de tijd waarin zij leefde. De geëxalteerde stijl kon me niet altijd bekoren maar Hurston zelf lijkt me een bijzonder mens.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s