Mira Grant – Into the Drowning Deep

Zeven jaar geleden vertrok de Atargatis naar de Marianentrog, het diepste stuk oceaan ter wereld. Doel van de opvarenden was het filmen van een mockumentary over zeemeerminnen. Het schip verdween van de radar en werd later teruggevonden zonder bemanning. Het door hen achtergelaten filmmateriaal toonde duidelijke, gruwelijke aanwijzingen over wat er zich aan boord had afgespeeld. Toch worden deze beelden door de meeste mensen weggewuifd als nep. Zeemeerminnen bestaan immers niet.

Nu staat er een nieuwe expeditie op stapel om te achterhalen wat er zeven jaar eerder gebeurd is. De deelnemers zijn een mix van wetenschappers, technici, filmploeg en jagersduo met elk zo hun redenen om mee te gaan. Student mariene biologie Tory (gespecialiseerd in sonar) wil weten wat er met haar zus is gebeurd, die als verslaggever meeging op de eerste reis. Haar studiegebied sluit precies aan op behoeftes aan de wetenschappelijke kant van de expeditie. Dr. Jillian Toth heeft haar leven gewijd aan zeemeerminnen en wil onomstotelijk bewijs vinden voor hun bestaan. Daarnaast is ze getrouwd met maar in feite al jaren gescheiden van Theodore Blackwell, de rechterhand van de topman van het entertainmentbedrijf dat de hele boel financiert. Ook hij gaat mee. En al hun unfinished business. Jacques en Michi Abney zijn stropers die deze kans op een unieke trofee niet aan zich voorbij laten gaan. Zij vormen het meest ervaren deel van de beveiliging aan boord. Qua motivatie van de personages zit het wel snor. De uitgebreide cast wordt geloofwaardig uitgewerkt en alle stukken worden vakkundig opgesteld voor het spel begint.

Into the Drowning Deep gaat van start als een soort soap met stevige horrorelementen. In feite blijft het dat ook. Grant is niet vies van stereotypes maar geeft daar vaak zo’n draai aan dat er toch iets nieuws ontstaat. Bekende sjablonen maar meestal verrassend ingevuld. Het verhaal zelf grijpt je meteen bij de lurven en laat niet meer los. De leden van de nieuwe expeditie weten wat hen boven het hoofd hangt maar gaan toch. De spanning stijgt vanaf de eerste pagina omdat wij als lezers ook weten dat dit niet goed gaat aflopen maar toch blijven we hopen, tegen beter weten in. Zodra het nieuwe schip bij de Mariana Trench arriveert breekt de hel los.

De ecologische boodschap had ik niet aan zien komen. De gebeurtenissen spelen in een (zeer) nabije toekomst waarin klimaatverandering zichtbaar impact heeft. Bosbranden zijn schering en inslag in Californië, mens en dier trekken naar andere gebieden (de auteur verhuisde tijdens het schrijven van dit boek van Californië naar een deel van de V.S. zonder vuurzeeën), bepaald voedsel wordt schaars. Dat is ook een horrorelement en eentje die indruk maakt omdat het zo realistisch is.

Grant besteedt veel tijd en aandacht aan het uitdiepen van de personages. Hun achtergrond, hun belevingswereld, hun relatie tot anderen. Ook hun respectievelijke (wetenschappelijke of anderszins) specialisaties en de fysieke omgeving van het high tech schip waar ze op varen. Daar moet een heleboel onderzoek aan vooraf zijn gegaan en Grant weet al die informatie naadloos te verweven met de plot. Om een voorbeeld te geven: er zijn drie zussen aan boord waarvan er twee doof zijn. Alle drie hebben ze hun eigen specialisaties, van taal tot diepzeeduiken tot biologie. De horende zus is de vertaalster voor de andere twee. Daar zit een wereld van complexe relaties achter en de auteur weet dat overtuigend neer te zetten. Waardoor je als lezer met ze meeleeft als zij terecht komen in helse omstandigheden. Ook al wisten we dat die omstandigheden zich vroeg of laat zouden aandienen.

Het concept van de zeemeermin als roofdier is eveneens tot in de puntjes uitgedacht. Tussen dodelijk geweld door wordt er gefilosofeerd over de anatomie en cultuur van de sirenen (de meeste personages zijn immers wetenschapper), de mysteries van de natuur en het beperkte blikveld van de mensheid. Deze scenes zijn nooit droog maar scheppen ruimte voor verwondering. Ik vond het fascinerend. Het traditionele verloop van het verhaal steekt er wat flets bij af. Soms werd ik een beetje moe van de horror trukendoos en bijbehorende bodycount.

Grant levert vakkundig formulewerk met genoeg verrassingen om te blijven boeien. Aan de ene kant biedt ze allerlei creatieve vondsten en schept ze een fascinerende, goed doortimmerde wereld. Aan de andere kant voelde ik soms zowaar verveling bij wéér een dooie. Dat lijkt me niet de bedoeling. Waarbij die dodelijke (pun intended) scene werd gevolgd door een nieuwe ontdekking in zeemeermintaal en ik weer op het puntje van mijn stoel zat. Misschien ben ik zo’n nerd dat ik dat aspect spannender vond maar ik denk eerder dat de genre elementen af en toe faalden door, tja, slordigheid.

Dat ene personage dat alleen maar negatieve gedachtes had, waarom zou ik treuren als hem iets overkomt? Die eendimensionaliteit wreekt zich meteen. Ook zitten er vaker lelijke herhalingen in het taalgebruik die een redacteur eruit had kunnen halen. Niet iedereen zal hierover vallen maar als er op pagina 314 staat “She managed to make the question sound intelligent” en dan op pagina 316 “Olivia somehow managed to make the question sound perky and even smart” dan denk ik: verzin iets nieuws. Daar is Grant goed in, gezien de rest van de roman, dus waarom niet op deze punten?

Om mijn oordeel nog complexer te maken wil ik ook nog even de monologues intérieurs vermelden van diverse niet-menselijke soorten. Het is een mooi idee om de gedachtes van een dolfijn of een sirene te tonen en ik vind het super dat de auteur zoiets in een traditioneel plot durft te stoppen. Het werkt alleen niet zo goed. Juist omdat hun stemmen wat mij betreft te dicht bij de menselijke ervaring bleven.

Over veel in dit boek ben ik enthousiast. De finale heb ik ademloos uitgelezen maar de roman als geheel blijft een wonderlijke mengeling van innovatie en cliché. Het ene moment maakte ik een aantekening in de trant van “OMG killer mermaids imiteren het geluid van hun prooi”, het volgende moment irriteerde ik me aan drie maritieme metaforen op een rij of werd ik uit het verhaal gehaald doordat ik twee personages niet uit elkaar kon houden (Holly en Hallie). Dit boek is alleen al voor het contact met de zeemeerminnen het lezen waard maar ik had er toch iets meer van verwacht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s