George MacKay Brown – The Sun’s Net

Nou heb ik ooit Engels gestudeerd maar ik had nog nooit van George MacKay Brown gehoord. Dat zegt misschien iets over zijn plek in de Britse canon. Toch kwam ik de man deze zomer overal tegen in Schotland. Zijn beeltenis hangt (tijdelijk) in het Orkney Museum in Kirkwall en hij staat ook op een groepsportret in de Scottish National Portrait Gallery in Edinburgh. Elke boekwinkel die ik betrad had zijn werk op de plank. Hij leeft duidelijk voort in de harten van de mensen daar.

Brown bracht het grootste deel van zijn leven door in zijn geboorteplaats Stromness op de Orkney eilanden. Veertig jaar lang schreef hij over het eilandleven, tot zijn dood in 1996. The Sun’s Net is een bundel met korte en niet zo korte verhalen uit de jaren ’70.

Bijna elk verhaal gaat over eilandbewoners: vissers, piraten, keuterboertjes die opgeroepen werden om oorlog te voeren op het vaste land. Brown situeert zijn verhalen in allerlei tijdperken en raakt zo ook aan de roerige Schotse geschiedenis. Koning Robert the Bruce heeft nog een bijrolletje.

De relatieve eenvoud van de verhalen en het soort leven dat zijn personages leiden vond ik meestal een verademing. Brown zet vaak treffend een sfeer neer en maakt invoelbaar hoe het is om je hele leven op een Schots eiland door te brengen. Zijn religieuze overtuiging lijkt sommige verhalen wel van hun scherpe randjes te hebben ontdaan. In “The book of black arts” wordt een vrouw ten overstaan van haar kerkgemeenschap ritueel te kakken gezet door een predikant, als boetedoening voor haar zonden. Haar ziel wordt vervolgens gered door dezelfde kwezel. De sympathie van de schrijver leek evenredig verdeeld over al zijn personages maar die predikant kwam bij mij toch binnen als een hypocriete hork. Waarom wordt zo’n figuur gepromoveerd tot de held van de dag? Een soort religieus plichtsbesef lijkt me de enige verklaring.

Brig-o-Dread“, over een man die zijn leven overdenkt na zijn dood, begint intrigerend. Het hele concept is weldoordacht maar de mierzoete vormgeving van het hiernamaals haalde voor mij de angel uit de vertelling.

Silver” is een verhaal over een jongen die met drie schelvissen op weg gaat naar zijn liefje. Aan het eind zijn alle vissen op en staat hij ook anderszins met lege handen. Het is een goed voorbeeld van hoe Brown van een simpel gegeven een boeiend relaas kon maken, inclusief bevredigend slot (niet voor de hoofdpersoon, wel voor de lezer).

Ondanks Brown’s vaardige pen begon ik me voordat ik op de helft was al te vervelen. Mijn eindoordeel is niet onverdeeld positief. Het boek is niet per se braaf, wel een tikkeltje saai en gedateerd. Vooral in de historische verhalen ontbrak er iets. De materie was op zich boeiend maar de uitwerking ervan en dan vooral het gebrek aan karakterontwikkeling maakten het slaapverwekkend. “Stone, Salt and Rose” is een aaneenrijging van “en toen gebeurde er dit en toen gebeurde er dat” rond een volstrekt oninteressant personage (een Engelsman, dus het inleven zal vast moeilijk zijn geweest). Om de soap compleet te maken durft de schrijver ook nog te eindigen met een huwelijk.

De locaties, de taal en het eilandvolk in deze bundel vormen boeiende ingrediënten. Wat ik ook kon waarderen was Brown’s experimenteerdrift. Het laatste verhaal is een soort dorpse science-fiction met gedichten. Ik ben benieuwd hoe representatief deze bundel is voor Brown’s œuvre. Wie weet slaat de verstildheid in zijn werk tegen de jaren negentig niet door naar saaiheid (kwestie van inkorten en indikken). Hoe dan ook doet het me deugd dat deze streekgebonden schrijver zoveel heeft gepubliceerd. Zijn werk voelt persoonlijk en alle elementen die ik hierboven noem maken dat ik zeker nog een later boek van hem zal proberen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s